Plant van de maand: oktober 2017 - Canadese Guldenroede

Algemeen

Wetenschappelijke naam: Solidago canadensis L.2017 10 Canadese Guldenroede 01 1. Canadese guldenroede Schijndel 11 september 2017
Familie: Asteraceae/Composietenfam.
Geslacht: Solidago/Guldenroede
Soort: Canadese guldenroede
Plant: Eénhuizig
Stengel: Opgaand
Bloeiwijze: Pluim
Bloemen: Tweeslachtig
Kelkbladen: Omwindselblaadjes
Kroonbladen: Lint-/buisbloemen
Bloemkleur: Geel
Bloeiperiode: Augustus-september-oktober
Hoogte: 50 - 150 cm
Bladstand: Verspreid
Bladvorm: Lancetvormig
Bladrand: Getand
Bladkleur: Groen
Vrucht: Dopvrucht
Wortels: Wortelstok
Groeiplaats: Ruderale terreinen
Leefvorm: Meerjarig

 

Inleiding
Met oktober komen we volgens de Romeinse jaartelling in de achtste maand. Blijven we nog even 2017 10 Canadese Guldenroede 02 2. Wortelstelsel Schijndel 11 september 2017in de oogstgedachte, zoals bij de vorige twee planten van de maand, dan is oktober de wijnmaand. De gele bloempluimen, met velen bij elkaar, vallen in deze tijd van het jaar op. Wellicht zie je hier tussen al de plant van de maand: de Canadese guldenroede. Beide delen van de dubbelnaam geven ieder van ons al een idee waarom deze plant zo zal heten.
 
Naamgeving
Solidago. Van solidum-agare  naar solidare is maar een kleine stap. Solidum agare betekent: gezond maken – helen – vastmaken. De plant staat bekend als wondheling.
Canadensis. Dit verraadt haar Canadese herkomst.
Guldenroede. Gulden komt van gouden en dan zijn we bij de bloemkleur en roede verwijst naar de rechte-, stugge stengel van de plant.
Canadese. De herkomst van deze 19e eeuwse neofyt wordt hiermee aangegeven. 2017 10 Canadese Guldenroede 03 3. Stengel Schijndel 11 september 2017
In het fries luistert de plant naar Kanadeeske goudgjirde. In het frans, duits en engels zijn er de namen Solidage du Canada, Kanadische Goldrute  en Canada goldenrod  Dat de Engelsen het ingewikkelder maken door de plant ook als Canadian goldenrod, Common goldenrod en Turtle mountain goldenrod door het leven te laten gaan gaat buiten mij om.
 
Plaatsing
Heukels plaatst de plant in de Composietenfamilie, verder in het geslacht Guldenroede en de soort Canadese guldenroede. In het geslacht Guldenroede  worden verder nog twee soorten genoemd nl. de Echte- en Late guldenroede. Onder bij ’Tot slot’ als toegift een overzichtje van gemakkelijk 2017 10 Canadese Guldenroede 04 4. Blad Schijndel 11 september 2017herkenbare determinatieverschillen van deze drie Guldenroedes.
 
Beschrijving
Als voor winterknoppen hemikryptofyt wordt gebruikt, zoals bij deze plant van de maand, wil dat zeggen dat ze meerjarig is en de winterknoppen op of iets onder de grond beschermd worden door een strooisellaag.
De plant varieert sterk in grootte/hoogte; van klein, vijftig centimeter, tot groot, één-meter-vijftig.
Er is een sterke wortelstok waardoor de plant in dichte groepen voorkomt(foto 2).2017 10 Canadese Guldenroede 05 5. Bloeiwijze Saxifraga-Jan van der Straaten
De recht opgaande stengels zijn stug en dicht behaard(foto 3). Aan de voet worden ze kaal, een oudemannenkwaal ?   
De verspreid staande lancetvormige bladeren hebben twee opvallende parallelle zijnerven. Terwijl de kleur aan boven- en onderzijde van het blad van hetzelfde groen  voorzien(foto 4).
De verzameling bloemen kenmerkt zich door een piramidevormige pluim(foto 5). Die pluim bevat vele bloemhoofdjes. Elk vlak bloemhoofdje is een verzameling van tien tot zeventien lintbloempjes en een aantal buisbloempjes(foto 6). De lintbloempjes van de Canadese guldenroede steken nauwelijks buiten de twee tot drie millimeter lange omwindselblaadjes uit.
De vrucht is een dopvrucht(éénzadig) met pappus(=vruchtpluis, hier in de vorm van een krans van haren). Het is kort kiemkrachtig, korter dan één jaar.
 
Groeiplaats
Zoeken we naar de groeiplaats, dan zien we dat we op een zonnige, matig voedselrijke tot voedselrijke en droge tot vochtige plaats belanden.2017 10 Canadese Guldenroede 06 6. Bloem Schijndel 11 september 2017
De vele plaatsen waar we de Canadese guldenroede vinden zijn aardig samen te vatten als ruderale terreinen.

Gebruik van de plant / Volksgeloof
.-.  De plant is als siergewas en bijenplant ingevoerd. Deze plant voorziet vele insecten van nectar, juist in een tijd dat de meeste planten over hun bloei heen zijn. De honingklieren zitten bij de Canadese guldenroede boven in de kroonbuis(buisbloempjes).
.-.  Het blad kan dienen voor (surrogaat)thee.
.-.  Aan de plant kunnen kleurstoffen onttrokken worden, blad en bloem worden hiervoor gebruikt.
.-.  De Echte guldenroede zou in vorige eeuwen nierkwalen genezen. Echte guldenroede wordt in dit2017 10 Canadese Guldenroede 07 7. Vruchtpluis Schijndel 11 september 2017 verband ook Wondkruid genoemd. Kan de Canadese dat ook ?
.-. De looistoffen in de plant zorgen ervoor dat wonden beter helen. (samentrekkend vermogen).
.-. Volksgeloof heeft de plant (nog) niet verworven, ze is hiervoor te kort in onze streken.

Tot slot
Zoals bij ”Plaatsing” al is aangegeven volgt hieronder een korte vergelijking van de drie Guldenroedes. 
 
 
 
Echt guldenroede                        Canadese guldenroede                Late Guldenroede
Solidago virgaurea (8)                  Solidago canadensis (9)              Solidago giganteaf (10)     2017 10 Canadese Guldenroede 1010. Late guldenroede Saxifraga-Rutger Barendse 
 2017 10 Canadese Guldenroede 08 8. Echte guldenroede Schijndel 23 september 20142017 10 Canadese Guldenroede 09 9. Canadese guldenroede Schijndel 11 september 2017               
Worteluitlopers
niet; wel een zijdelings rozet            wel                                            wel
Blad
onderste bladen breder                    lancetvormig                              lancetvormig
kleur boven groen                           kleur groen                                kleur groen
kleur onder blauwgroen
rand gezaagd                                  rand gezaagd                             rand gezaagd
Bloemen
Lintbloemen buiten de                     lintbloemen amper                      als Can.guldenroede
hoofdjes                                        buiten de hoofdjes 

Bloeitijd
Juli – herfst                                    augustus - herfst                         juli – herfst (het laatst)
Rode Lijst
Kwetsbaar (inheemse plant)             neofyt; tuinplant/verwilderd          neofyt; tuinplant
 
Drie Guldenroedes die in het najaar de insecten nog van nectar kunnen voorzien. De Canadese is als bijenplant en de Late als tuinplant aangeplant. Door verwildering zien we met name de Canadese guldenroede overal vrolijk geel bloeien. En nu maar hopen dat U geen hekel aan gele bloemen hebt, dat blijkt voor te komen.
Tekst:             Gerard te Dorsthorst.
Afbeeldingen: GtD(1,2,3,4,6,7.8.9 ); Jan van der Straaten(5); Rutger Barendse (10).