Zoogdier van de maand juni; damhert

In verband met ons maandelijks “zoogdier van de maand” artikel, ben ik gevraagd om iets over damherten te schrijven en eigenlijk is dat niets voor mij. Waarom zal je vragen, nou eigenlijk heel simpel; ik heb niets met damherten. Heb ook niets tegen damherten, maar om er iets over te schrijven, kost mij toch heel veel moeite. Voor mij zijn damherten juist die beesten, die je vaak ziet in hertenkampen en daar ga ik niet snel naar toe. Ga liever kijken naar dieren die vrij leven, zoals de reeën en edelherten. En ik weet wel ze komen ook in het wild voor en dan voornamelijk op de Veluwe en in de duinen, zoals de Amsterdamse Waterleiding Duinen, de AWD. Toch ga ik hier wat opschrijven ter kennismaking met dit middelgrote hert.

Naam

Allereerst waar komt die naam dam in dit hert in hemelsnaam nu vandaan? Gelukkig is dat terug te vinden. Het woord dam komt oorspronkelijk van ‘dama’ Dit is weer terug te voeren op het Indo-Germaans en Perzische woord Dama en dit betekent zoiets als ‘tam’ of ‘huisdier’. De wetenschappelijk naam is Dama dama, dus hier in wordt nog eens extra bevestigd dat het zeker een huisdier is. Misschien daarom een beetje antipathie van mij voor damherten. Goed, dat is dus verklaard en dan ook maar gelijk het woord hert verklaren, want dat komt van het Germaanse xeruta. En xeruta betekent gehoornd dier, en een gewei hebben herten zeker. Geen hoorn, dus eigenlijk had het misschien geweid dier moeten betekenen, maar dan kom je weer in conflict met de kerk, denk ik? Aan de andere kant vallen ook de holhoornigen (runderen etc.) onder de orde van Evenhoefigen.

Damhert hindes

 

Familie

De damherten vallen dus onder de orde van Evenhoefigen. Binnen die orde heb je de hertachtigen of ook wel de hertenfamilie genoemd, in het wetenschappelijke Cervidae. Je kunt ook zeggen dat de hertenfamilie bestaat uit herkauwende evenhoevigen.  Volg je het nog?

Belangrijke van deze hertenfamilie zijn onder andere dat het herkauwers zijn. Daarnaast is het gewei massief en niet hol zoals bij de Holhoornige. En tot slot dragen de mannetjesdieren (behalve rendieren, beide een gewei) een gewei, dat jaarlijks wordt afgeworpen en opnieuw en groter aangroeit. Een vrouwelijk hert noemen we een hinde, maar bij het kleinste hert, de ree noemen we het een geit. De mannen bij de hertenfamilie noemen we een hert (!!) en bij het ree, een bok.

Uiterlijk damhert   

Damhert hert

Damherten staat wat formaat betreft tussen ree en edelhert in. De lengte van een mannelijk hert is maximaal 1 meter en 70 cm. Bij de zijn de hindes maximaal 1 meter en 40 cm lang. Herten hebben een schofthoogte van maximaal 95 cm en de hindes maximaal 90 cm. De vacht van damherten is roodbruin, zwart of gevlekt. Helaas komen er tegenwoordig veel kleurvarianten en zelfs effen zwart en geheel witte exemplaren voor. Opvallend is dat bij alle dieren een donkere aalstreep vanaf de staartwortel over het laatste deel van de rug loopt. Herten kennen allemaal een spiegel aan de achterzijde, althans zo wordt het achterwerk genoemd. Bij damherten is het vaak wit, maar niet altijd. Wel kent de spiegel bij damherten een zwarte middenstreep en aan de bovenzijde zwart omrand.

Geluid

Net zoals alle andere herten in de familie zijn damherten meestal zwijgzaam. Behalve natuurlijk In de bronsttijd, want dan gaat het erop. De herten maken luide, boerende en knorrende geluiden. De hindes maken dan vaak in die periode een soort ’miauwend’ geluid.

Wil je meer weten over damherten, bezoek dan de pagina’s van de Zoogdier vereniging:  http://www.zoogdiervereniging.nl/het-damhert-dama-dama

Veel leesplezier.

Frans Kapteijns, lid Zoogdierenwerkgroep