Broedvogeltelling op Banisveld en Smalbroeken
6 augustus 2017, BMP-B

 n Vogelaar'n vogelaar

De laatste telling van dit seizoen alweer. De wekker loopt vroeg af, half 6, maar degenen die het hele seizoen op pad zijn geweest beschouwen dit al bijna als uitslapen. In juli moest je rond 5 uur al in het bos aan je ronde beginnen want rond zonsopgang hoor je immers de meeste vogels. Zingend om andere te laten weten dat dit hier nog steeds hun stekje is, om een vrouwtje te lokken of alarmerend om de jongen te waarschuwen dat er vreemde vogels rond de nestplaats gesignaleerd zijn. 

Niet alle vogels zijn vroege vogels dus soms ga je wat later bijvoorbeeld om de roofvogels in het gebied te ontdekken, en af en toe ga je zelfs heel laat om nachtvogels zoals uilen, houtsnippen en rallen te registreren.

Hoe tel je vogels?’ is misschien wel de meest gestelde vraag. Het lijkt inderdaad onbegonnen werk om tussen het dichte bladerdek van bomen en struiken vogels te tellen. Om in een nat gebied watersnippen en piepers tussen de heidepolletjes te ontdekken. Maar vogels verraden zich door hun zang en gedrag, en als je dat eenmaal weet is een telling een puzzelstukje waar uiteindelijk een goede oplossing uitrolt. Daarom ga je ook samen op pad, met oren en ogen wijd open, en registreer je wat je ziet en hoort. Zingende boomklevers, alarmerende zwartkoppen, baltsende watersnippen. Maar ook een ijsvogel langs de beek of een specht die zijn jongen voert. En daarna doet de computer tegenwoordig de rest. 

Deze ochtend verwachten we niet veel te zien. Zo laat in het seizoen zijn de meeste vogels klaar met broeden, de jongen zijn uitgevlogen en het is nu tijd voor de rui. Daardoor zijn ze meer kwetsbaar en houden ze zich schuil. De zanglijster die we enkele weken terug bijvoorbeeld nog volop hoorden, horen we nu helemaal niet. Maar de boomklevers daarentegen, die vorige keer opvallend afwezig waren, noteren we nu op maar liefst 17 plaatsen. Ook de goudvink horen we vaker en beter dan eerdere keren, misschien ook omdat het nu aanmerkelijk stiller is dan bij de vorige tellingen.

We zien de ijsvogel, een mannetje met zwarte ondersnavel. Een 2e ijsvogel erbij waar de felrode pootjes nog grijszwart zijn, een jong dus. Grote bonte spechten verraden hun aanwezigheid door hun geluid, de middelste bonte specht is een gelukstreffer (gecombineerd met goed speurwerk) want die hoor je nu niet meer. Een wespendief wordt gedetermineerd aan de hand van zijn geluid, met behulp van een app met vogelgeluiden om het echt zeker te weten, een havik zweeft lang genoeg boven ons hoofd om ons de kans te geven op allerlei uiterlijke kenmerken te letten. En zo doorkruisen we het hele telgebied.
Het is een prachtige dag. Zo laat in het seizoen ligt er een lichte nevel over de velden die langzaam oplost naarmate de zon warmer wordt. De heide staat inmiddels in bloei en overal zien we spinnenwebben, zichtbaar door de dauwdruppels erop. Trechtervormige webben van de trechterspin, de kenmerkende zigzagdraadjes in het web van een wespenspin. We lopen door de manshoge varens en over de natte hooigraslanden waardoor we ondanks het mooie weer toch behoorlijk nat worden. Reeën zien we vandaag niet, maar wegspringende kikkers des te meer. Een mooie slak, een bijzonder plantje……. naast de vogels is er nog zoveel meer dat zo’n vroege wandeling de moeite waard maakt.
We zijn dit seizoen 39 keer gaan tellen waarbij bijna 1400 vogelwaarnemingen zijn geregistreerd. Dit is een vaste selectie, de ‘gewone’ vogels zoals merel, roodborst winterkoning en dergelijke zijn niet genoteerd. Er zijn veel mooie dingen gezien zoals wielewaal, blauwborst, fluiter, middelste bonte specht, wespendief…… ongeveer 70 verschillende soorten zijn waargenomen al leidt niet iedere waarneming tot de vaststelling van broedvogelterritorium. Zo was het ravenpaar met jongen een bijzondere waarneming maar deze hebben elders gebroed en kwamen hier enkel foerageren.
Iedere telling was anders maar het was altijd leuk. Zin om ook mee te doen? Voor dit jaar is het te laat maar volgend jaar gaan we zeker weer op pad. En je wordt niet zomaar in diepe gegooid, je gaat op pad met een ervaren teller. Dus meld je aan bij Jan op ’t Hoog en misschien ben jij degene die volgend jaar op zondagochtend bij de koffie kan vertellen wat je die dag al allemaal voor leuke dingen gezien hebt.

tekst: Hanne Nilsen
foto's: Marie José Verbeeten en Hannie Nilsen