Insect van de maand: oktober 2018
door: Ton Willems

Urntjeswesp Eumenes

i62.UrnwespTon


De urntjeswespen behoren tot de vliesvleugeligen uit de familie van de plooivleugelwespen (Vespidae). In Nederland komen 4 soorten voor, namelijk de Eumenes pedunculatus, de E. coarctatus, de E. coronatus en de E. papillarius.
Twee soorten worden in het kort beschreven: de Eumenes coarctatus en de Eumenes coronatus.

Algemeen
Deze wespen hebben een zeer slank en langgerekt lichaam terwijl het borststuk bijna kogelrond is. Het lichaam is overwegend zwart met veel geel. Bij de Eumenes coarctatus bedraagt de lengte van het mannetje tussen 11 en 15 mm, het vrouwtje  tussen 13 en 17 mm.


Bij de Eumenes coronatus bedraagt de lengte van het mannetje tussen 11 en 13 mm, het vrouwtje  tussen 13 en 17 mm. Het lichaam is ook overwegend zwart maar met minder geel dan de E. coarctatus.
De vleugels worden in rust langs de zijkanten van het lichaam gevouwen maar bedekken het achterlijf niet.

Het vrouwtje van de urntjeswespen verzamelt zand en klei met haar mandibels om een urnvormig nest met een kraagachtige opening te bouwen. Als het nest gereed is schuift ze haar achterlijf naar binnen en hecht ze een gesteeld eitje aan de urnwand. Daarna gaat ze op jacht en vangt enkele rupsen, meestal spanrupsen, welke ze verdooft met haar angel  wat als levend voedsel dient voor haar nakomeling. Deze rupsjes, meestal vier stuks, schuift ze een voor een naar binnen door de nauwe kraag. Daarna sluit ze deze kraag met modder of klei.
Het eitje wordt vaak aan de zijkant van de urnwand geplaatst zodat sluipwespen het eitje niet kunnen doorboren.
Ondanks deze goede bescherming hebben de larven toch last van parasieten zoals onder andere de goudwesp (Chrysis inaequalis)


Eumenes coarctatus
De verspreiding is Europa en Noord-Azië.
Komt in Nederland algemeen voor op heidevelden met struikheide. De vliegtijd is van half mei tot eind september. De urnvormige nesten worden bevestigd aan oude, droge stengels van struikheide of aan buntgras.

Eumenes coronatus
De verspreiding is Europa, Turkije, Iran en Mongolië.
In Nederland is deze soort in het zuiden te vinden vooral in Zuid Limburg, maar ook in Zeeuws Vlaanderen en het zuiden van Noord Brabant.
Men vindt deze wesp  langs bosranden en langs rotswanden. Bij deze soort worden de urntjes aan stenen bevestigd maar er zijn ook nestjes gevonden welke waren bevestigd aan boomschors.

 

Foto’s wespen Nederlands soortenregister
Foto’s urntjes Ton Willems
Informatie deels Nederlands soortenregister