Insect van de maand: november 2018
door: Rinie Roosen

Grote rupsendoder Ammophila sabulosa

i63.RupsendoRinie

De naam alleen al klinkt indrukwekkend, maar het gaat om een langsteelgraafwesp met een lengte variërend van 14 tot 24 mm. Het is wel een druk baasje zo heb ik gemerkt.

Eind mei werd ik gevraagd om een groep kinderen te begeleiden en iets te vertellen of te laten zien over kleine beestjes. In dat geval ga ik altijd een dag van tevoren het terrein verkennen om te zien of er dingen zijn die speciale aandacht behoeven. Toen ik op het bankje bij het Diaconieven zat trok een “klein spektakel” mijn aandacht.

De wesp was flink aan het graven in het droge zand, vlak naast de bank waar ik op zat. Vervolgens verdween zij enkele keren in het gegraven holletje.

Daarbij werd zij soms gestoord door enkel andere vliegende insecten, die zij dan heftig verdreef. Uiteindelijk werd het holletje weer afgesloten met zand en verdween zij. Waarschijnlijk is wat ik heb gezien de beginfase van het nest, want de normale werkwijze is als volgt.

De wesp graaft eerst een nest en gaat daarna op jacht. Zij draagt een rups, die zij verlamt met een aantal steken, onder haar buik vliegend naar haar nest. Zij inspecteert het nest vervolgens enkele keren en trekt de rups in haar nest. De rups dient als voedsel voor het ei dat zij er bij legt. Daarna verlaat zij het nest, en dekt het weer af met zand of een steentje.

Haar kleinere neefje, de kleine rupsendoder (ammophila pubescens) 13-19 mm, heeft een iets afwijkende manier van werken. Die keert na een paar dagen weer terug met 1-2 rupsen en legt deze er bij. Ongeveer drie dagen erna herhaalt zij dat nogmaals met 3-7 (kleinere) rupsen. De wesp kan meerdere nesten aanleggen. Het ei ontwikkelt zich tot larve en nadat zij de prooi(en) heeft leeggezogen verpopt zij, en ontwikkelt in één tot drie maanden, afhankelijk van de omstandigheden, tot een volwassen graafwesp die hetzelfde jaar verschijnt of afwacht tot het volgend voorjaar.
Om een idee te geven van de omvang heb ik een foto gemaakt toen de wesp pal naast mijn schoen zat. Een leuke ervaring.


Daags erna heb ik de foto nog wel aan de kinderen laten zien, maar heb ik het nest met rust gelaten. Het nest van de mierenleeuw onder de bank waar ik op zat vonden zij veel interessanter.


Bronnen: Heiko Bellmann, Insectengids en Nederlandse Fauna (6), De Wespen en Mieren van Nederland
Foto's: Rinie Roosen