Vogel van de maand: september/oktober 2019
door: Jan Op 't Hoog

Gekraagde roodstaart (Phoenicurus phoenicurus)

gekraagdeRoodstaart1WGekraagde roodstaartOp een zondagmorgen een tijd geleden hoorde ik in het radioprogramma “Vroege vogels” een verhaal over de gekraagde Roodstaart. De onderzoekers noemden hem de koning van het woud. In mijn beleving is dit de Havik maar anderen kunnen altijd iets anders vinden. Waarom noemden zij deze vogel, koning van het woud. Dat had te maken met het gebied waarin zij onderzoek deden. Het gebied “de Friese Wouden” bleek bij uitstek een bolwerk van gekraagde roodstaarten te zijn. Deze vogel komt er relatief meer voor dan in andere gebieden. En daarom een uitgelezen kans om gekraagde roodstaarten in dit gebied te gaan onderzoeken.
Dat deze vogel maar liefst 5000 kilometer hiervandaan overwintert en dat maar 40 % van de jonge vogels niet terugkeert. Dat riep bij de onderzoekers veel vragen op. Wat is hiervan de reden, vroegen zij zich af.

gekraagdeRoodstaart2WGekraagde roodstaart

Is het de lange tocht naar het zuiden? Is er een voedsel tekort? Zijn de veranderingen in hun biotoop zo aan het veranderen.Allemaal vragen waar nu onderzoek naar wordt gedaan. De onderzoekers hebben vogels geringd en voorzien van een sensor. Hierdoor hopen ze meer te weten over de omstandigheden tijdens de trek en hun periode in de winter. Het zal nog wel een aantal jaren duren voor we hier meer over te weten komen maar de invloed van de Sahel zal, denk ik, wel een rol meespelen. Maar gelukkig kunnen wij deze prachtige vogel nog steeds in onze bossen en omgeving horen en bewonderen. Zo eind maart, begin april keert de gekraagde Roodstaart terug uit Afrika en dan laat hij zijn zang al horen. Een vogel die met wat geduld makkelijk te vinden is. Hij zit namelijk altijd hoog in de top van een boom of hoge struik te zingen. 

gekraagdeRoodstaart4WGekraagde roodstaart

De gekraagde Roodstaart komt in vrijwel heel Europa met uitzondering van Ijsland, en een groot deel van Azië voor. Een slanke vogel van een centimeter of 13/14 die vaak heel rechtop zit en daardoor wat groter lijkt. Een ander kenmerk is dat hij vaak trilt met zijn staart maar dit valt niet erg op omdat je meer naar zijn prachtige kleurrijke kop kijkt, dan naar zijn staart. Een vogel die niet schuw is van de mens, maar in stedelijke gebieden zal je deze vogel niet snel aantreffen. Wel in loof en gemengde bossen, maar hij kan overal broeden, als er maar oude bomen zijn met een nestholte. 

Maar ook een hol of nis in een gebouw of zelfs in een nestkast schrikt deze vogel niet af. Het vrouwtje maakt grotendeels het nest in orde. De vogels zorgen vaak voor twee legsels tussen april en juni. De 5 tot 7 blauwe eieren worden in twee weken door het vrouwtje uitgebroed waarna het mannetje meehelpt in de verzorging van de jongen. Na een tweetal weken verlaten de jongen het nest. De gekraagde Roodstaart is een echte zomergast en vertrekt weer in september/oktober naar zijn overwinteringsgebied in de Sahel zone. Het voedsel bestaat uit insecten, spinnen, wormen en kleine weekdieren met in de zomer aangevuld met bessen en andere zachte vruchten. In zomerkleed heeft het mannetje een wit voorhoofd, een zwarte keel en wangen, een roestrode borst en een rode stuit en staart, een witte onderbuik en een grijsblauwe kruin en rug. Zoals al beschreven een kleurrijke vogel die in de ochtendzon een uitstraling geeft waar je naar blijft kijken. Maar, helaas, je zal weer een paar maanden moeten wachten wil je deze mooie vogel weer zien en horen. Momenteel is hij weer op trek, voornamelijk in de nacht, zodat de vogel overdag kan bijtanken met al de gevaren onderweg, over de Sahara naar zijn overwinteringsgebied in Afrika, de Sahel. 


Foto’s: Jan Wolfs en SOVON