Zoogdier van de maand februari en maart 2018; de Bruine rat

Bruine rat

Het is zomer 2014. We genieten na van een heerlijke vrije en zonnige zondag. Het wordt al een beetje schemerig en het begint aangenaam af te koelen. We hebben het over van alles en nog wat, totdat we iets zien bewegen onder de vaste planten in onze tuin. We beseffen meteen dat het iets groots moet zijn. We hebben geen kat en ook de buren hebben die niet. Nieuwsgierig besluiten we een kijkje te gaan nemen. We schrikken, want voordat we er erg in hebben glipt er een grote rat tussen onze benen door.

Bruine rat

Hoewel we niet op deze zoogdieren zitten te wachten, nemen we zijn of haar aanwezigheid voorlief en pakken we ons glaasje wijn om nog even samen van onze tuin te genieten. De dagen daarna blijft het mooi weer en zitten we dus elke avond na het avondeten nog even lekker buiten. Maar dan, op één van die avonden, gebeurt weer hetzelfde. Veel geritsel in onze tuin. Vanaf onze stoel zien we niet één, maar meerdere ratten door onze tuin bewegen. Hoe langer we blijven kijken, hoe meer het er worden. Zeker 10 stuks, misschien nog wel meer. Het lijkt wel een speeltuin, overal vandaan zien we ratten rennen, spelen en op zoek naar voedsel. Zelfs op de voersilo van de kippen zitten ze. Doordat deze nogal hoog hangt, moeten de ratten moeite doen om erop te springen, waardoor deze hard rond gaat draaien. Het maakt ze niets uit, het kippenvoer is daar te lekker voor.

Dit zijn niet zomaar een paar ratten, nee het is een ware rattenplaag. En dat willen we niet. Bovendien kunnen ratten veel ziekten overbrengen en zijn ze ook nog eens “gevaarlijk”. Het is duidelijk, dat we maatregelen moeten treffen. De volgende dag besluiten we een deskundige in te schakelen. Het blijkt nog veel erger te zijn. Overal zitten gangen, holen en wissels. Het zijn er niet tien, maar tientallen. Onze tuin is dan ook een eldorado voor de bruine rat, want dat is de soort die zich bij ons kostelijk vermaakt. We hebben een grote vijver, bruine ratten drinken heel veel, met aangrenzende sloot en een kippen / konijnenhok waar diverse bakken voer op de grond staan. Kortom, voldoen water, voedsel en nestgelegenheid in de buurt om een groot gezin te stichten. Samen met de deskundige bepalen we de strategie om deze rattenbende uit onze tuin te verdrijven. Het heeft veel inspanning en geduld gekost, maar na een paar maanden waren ze uiteindelijk allemaal verdwenen. Nog steeds, bijna vier jaar later, controleren we de sloot en onze tuin regelmatig op activiteiten van ratten, maar gelukkig zijn ze niet meer terug gekomen.

Nu hoor ik jullie al denken, een liefhebber van zoogdieren die een hekel heeft aan de bruine rat, dat klopt toch niet! Afgezien van het feit dat ik het vieze beesten vindt, kunnen ze dus echt veel ziekten overbrengen. Ze kunnen 18 verschillende ziekten bij zich dragen, waaronder Salmonella, E-coli, Ziekte van Weil, Paratyfus, TBC, Rattenbeetkoorts en de Pest. De kans dat een epidemie uitbreekt lijkt niet zo groot te zijn. Als dat wel gebeurd, dan zal de uitbraak ernstige gevolgen hebben. De pest werd in de middeleeuwen door ratten verspreidt. Een derde van de Europese bevolking kwam daardoor toen om het leven. Hoe gevaarlijk ratten zijn is nu hopelijk wel duidelijk. Ratten verspreiden de ziektes via uitwerpselen, urine, beten en speeksel. Het nemen ven preventieve maatregelen tegen ratten is dan ook een noodzakelijk iets.

Heb je te maken met een bruine rat in de tuin dan dien je te onderzoeken of er ergens een nest of een hol zit. Dit kun je herkennen aan een rond gat in de grond van ongeveer 5 tot 8 centimeter doorsnee. Gaten van een rattenhol zijn te vinden onder dichte begroeiing, onder schuurtjes en onder tegels. Zie je een bruine rat in de tuin dan wil dat niet per definitie zeggen dat er een nest bij jouw in de tuin zit, maar het is wel belangrijk om dat te onderzoeken of te laten onderzoeken.

Heb je een bruine rat in de tuin gezien, dan wil dat in ieder geval wel zeggen dat er in de buurt een rattenhol aanwezig is. Dat je plotseling last van de bruine rat kunt krijgen, kan te maken hebben met een kapot riolenstelsel. Ratten hebben een groot aanpassingsvermogen waardoor de bruine rat zich heel goed kan handhaven in een stedelijke en landelijke omgeving. Dat je er één in je tuin ziet kan dan voorkomen, maar let goed op dat je ze geen nestelplaats en voedsel aanbiedt. Een bruine rat in de tuin verschuilt zich graag in houtwallen, struiken, openhaardhout, slootkanten, riolen, kruipruimten en in een vochtige niet al te warme omgeving. In agrarische gebieden bevinden ze zich ook vaak in mesthopen en stortplaatsen. Een rattennest bevindt zich in de regel dicht bij een voedselbron. De bruine rat begeeft zich vaak over dezelfde routes die reeds gemaakt zijn. Dit noemen we wissels. Buiten zijn hun sporen te vinden via deze wissels en binnen laten ze buiksmeer achter op plaatsen waar ze vaak lopen. Het holenstelsel van de bruine rat is ondergronds met elkaar verbonden en bovengronds via de ontstane wissels.

Maar hoe herken je een bruine rat en waarin verschilt deze met de zwarte rat? De kleur is niet altijd een goed onderscheidingskenmerk. Een bruine rat is niet altijd even bruin en een zwarte rat is niet altijd even zwart. Hieronder een aantal kenmerken waardoor ze te onderscheiden zijn:

Verschil ratten

zwarte ratZwarte rat

 

Preventieve maatregelen die u tegen ratten kunt nemen zijn.

  • Goede algehele hygiëne in en rondom uw leef-, woon-, en werkomgeving.
  • Bouwkundige maatregelen zoals het dichtmaken van openingen van buiten naar binnen.
  • Inpandig zoveel als mogelijk alle doorgangen, gaten en openingen afdichten zodat ze zich niet vrijelijk kunnen bewegen.
  • Ontneem ze hun levensbehoeftes zoals schuil en nestelplaatsen, water en voedsel.

Informatie over de bruine rat:

De bruine rat (Rattus norvegicus) is een zoogdier, behorende tot de orde van de knaagdieren. De soort is ook wel bekend onder de namen Noorse rat, rioolrat, waterrat, stadsrat, of kortweg rat met variëteiten laboratoriumrat en tamme rat. Met de naam "waterrat" wordt vaker de woelrat bedoeld. De bruine rat is een van de succesvolste zoogdieren ter wereld en komt tegenwoordig over bijna de gehele wereld voor tot in de binnenlanden van Afrika.

Het is een alleseter, die voornamelijk leeft van eiwit- en zetmeelrijk voedsel. Hij leeft onder andere van graan, zaden, slakken, larven, kikkers, jonge zoogdieren, vogeleieren en aas, maar zal ook aan botten knagen en aan andere ongewone producten zoals zeep en kaarsen. Kannibalisme komt ook voor, voornamelijk ten gevolge van eiwitten tekort. De bruine rat legt soms voedselvoorraden aan. Dit gebeurt voornamelijk door ondergeschikte ratten en zogende vrouwtjes.

Bruine ratten planten zich het gehele jaar door voort, mits er voldoende voedsel is en er geen extreme temperaturen zijn. De voortplanting zal toenemen en er zullen meer jongen geboren worden wanneer de populatiedichtheid daalt (bijvoorbeeld door menselijk ingrijpen). De draagtijd is 21 tot 23 dagen. Een vrouwtje kan één tot twintig jongen per worp krijgen, maar meestal krijgt het vrouwtje zeven tot twaalf jongen. Een vrouwtje kan iedere vier tot zes weken gedekt worden, ook als ze haar jongen nog aan het zogen is. Per jaar krijgen vrouwtjes op deze manier meer dan 30 jongen. Omdat deze al snel geslachtsrijp zijn (vanaf 6 weken oud) kan de gezamenlijke reproductie van een paartje en nakomelingen in een jaar wel tweeduizend dieren zijn. Hiervan overleeft slechts een klein gedeelte het eerste jaar.[7] In Duitsland is een geval bekend van een vrouwtje dat in een jaar 56 jongen kreeg en in Zweden een met 70 jongen.

De jongen worden blind en naakt geboren. Na twaalf tot veertien dagen hebben de dieren de ogen geopend en zijn ze volledig behaard. De groei wordt beïnvloed door de worpgrootte: dieren in kleinere worpen groeien sneller, aangezien een vrouwtje zes tepels heeft. Alleen het vrouwtje zorgt voor de jongen. Jongen die zich te ver van het nest wagen, worden teruggebracht, indringers worden weggejaagd en bij verstoring zal het vrouwtje de jongen verplaatsen naar een ander nest. Na ca. 21 dagen, als de dieren ongeveer 40 gram zwaar en 110 millimeter lang zijn, worden de dieren gespeend. Vrouwtjes zijn geslachtsrijp na vijf tot zes weken, als ze ongeveer 136,5 tot 152 gram wegen.

De bruine rat kan in het wild wel drie jaar of ouder worden. De levensverwachting wordt beïnvloed door de genen (ouderdom is mogelijk overerfelijk), voedselkwaliteit en geslacht: vrouwtjes leven gemiddeld langer dan mannetjes. De belangrijkste natuurlijke vijanden zijn marterachtigen en uilen, en in stedelijk gebied de huiskat. Een agressieve rat is in staat wezels en andere kleine roofdieren weg te jagen.

Bron: www.rentokil.nl, www.pestfree.nl, www.wikipedia.nl